Ślub kościelny z obcokrajowcem w Polsce jest możliwy i może wywoływać skutki cywilne. Potrzebujecie jednak przejść dwie równoległe ścieżki: uzyskać w USC zaświadczenie o braku przeszkód prawnych oraz dopełnić wymogów kanonicznych w parafii. Dokumenty wydane za granicą zwykle wymagają tłumaczenia przysięgłego, a niekiedy także apostille albo legalizacji.
Jak wygląda procedura ślubu konkordatowego?
Ślub konkordatowy łączy ceremonię kościelną ze skutkami cywilnymi. Nie trzeba zawierać osobno ślubu w USC, ale urząd musi wcześniej potwierdzić, że nie istnieją przeszkody prawne do zawarcia małżeństwa. Narodowość jednego z narzeczonych sama w sobie nie jest przeszkodą ani w prawie polskim, ani w prawie kanonicznym.
Formalności najlepiej prowadzić w następującej kolejności:
- Wizyta w USC – narzeczeni okazują dokumenty, składają zapewnienie o braku wiedzy o przeszkodach małżeńskich i uzyskują zaświadczenie o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.
- Przekazanie zaświadczenia do parafii – dokument trafia do duchownego, który przygotowuje ślub konkordatowy od strony kościelnej.
- Przygotowanie kanoniczne – parafia sporządza protokół przedślubny, sprawdza dokumenty chrztu i bierzmowania, potwierdzenie nauk przedmałżeńskich oraz spotkań w poradni życia rodzinnego.
- Zawarcie małżeństwa – podczas ceremonii narzeczeni i świadkowie podpisują dokumenty wymagane przez parafię.
- Rejestracja w USC – duchowny przekazuje dokumenty do urzędu w ciągu 5 dni od zawarcia małżeństwa. Na tej podstawie USC sporządza akt małżeństwa.
Zaświadczenie z USC jest ważne 6 miesięcy. Wizytę w urzędzie można więc zaplanować nie wcześniej niż sześć miesięcy przed ślubem, ale nie warto czekać do ostatnich tygodni. Dokumenty z zagranicy, ich legalizacja i tłumaczenia mogą wymagać więcej czasu.
Jakie dokumenty są potrzebne?
Dokładna lista zależy od obywatelstwa, stanu cywilnego oraz dokumentów, które wydaje państwo pochodzenia obcokrajowca. Przed wizytą warto skontaktować się z wybranym USC, ponieważ kierownik urzędu może wskazać dodatkowe wymagania dotyczące konkretnego kraju.
| Dokument | Polak | Obcokrajowiec |
|---|---|---|
| Dokument tożsamości | Dowód osobisty lub paszport | Paszport, dokument podróży albo inny akceptowany dokument tożsamości |
| Akt urodzenia | Zwykle dane znajdują się w polskim rejestrze stanu cywilnego | Odpis aktu urodzenia, najczęściej z tłumaczeniem przysięgłym na język polski |
| Zaświadczenie o zdolności prawnej | Nie jest wymagane w tej formie | Dokument potwierdzający, że według prawa państwa pochodzenia osoba może zawrzeć małżeństwo |
| Dokument dotyczący poprzedniego małżeństwa | Jeśli dotyczy, dokument potwierdzający rozwód, unieważnienie albo zgon małżonka | Jeśli dotyczy, akt małżeństwa z adnotacją o jego ustaniu albo odpowiedni wyrok, akt zgonu lub inny dokument |
| Tłumaczenia | Nie dotyczą polskich dokumentów | Dokumenty obcojęzyczne należy urzędowo przetłumaczyć, zwykle przez tłumacza przysięgłego |
W USC oboje narzeczeni składają także zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. Urząd może wymagać dodatkowych dokumentów, jeżeli na podstawie przedstawionych aktów nie da się ustalić danych cudzoziemca lub jego stanu cywilnego.
Dokumenty wystawione poza Polską mogą wymagać apostille albo legalizacji konsularnej. To zależy od państwa, które je wydało, oraz od obowiązujących umów międzynarodowych. Samo tłumaczenie nie zastępuje legalizacji dokumentu.
Co przygotować w parafii?
Wymogi kościelne są odrębne od dokumentów wymaganych przez USC. Parafia zazwyczaj poprosi o:
- świadectwo chrztu, jeśli narzeczony lub narzeczona byli ochrzczeni,
- zaświadczenie o przyjęciu bierzmowania, jeśli jest odnotowane w dokumentacji kościelnej,
- zaświadczenie o ukończeniu nauk przedmałżeńskich,
- potwierdzenie spotkań w poradni życia rodzinnego,
- dane osobowe świadków oraz dokumenty ich tożsamości.
Proboszcz przeprowadza rozmowy z narzeczonymi i sporządza protokół przedślubny. Jeżeli ślub ma odbyć się poza parafią jednego z narzeczonych albo narzeczeni mieszkają za granicą, mogą być potrzebne zgody proboszcza, licencja lub dokumenty przekazane za pośrednictwem właściwej kurii.
Co zmienia różnica wyznania?
Obywatelstwo nie decyduje o tym, czy ślub będzie mieszany. Znaczenie ma chrzest i przynależność wyznaniowa drugiej osoby.
Małżeństwo mieszane dotyczy katolika i ochrzczonego chrześcijanina należącego do innego Kościoła lub wspólnoty. W takim przypadku potrzebna jest zgoda właściwej władzy kościelnej, zwykle uzyskiwana za pośrednictwem proboszcza i kurii.
Małżeństwo z osobą nieochrzczoną wymaga dyspensy od przeszkody różności religii. W praktyce strona katolicka składa zobowiązanie do zachowania wiary i dołożenia starań, aby dzieci zostały ochrzczone oraz wychowane w wierze katolickiej. Druga osoba powinna zostać poinformowana o tych zobowiązaniach i nie może utrudniać ich realizacji.
To, czy ceremonia odbędzie się w pełnej formie mszy, czy w krótszej formie liturgicznej, ustala się z proboszczem. Różnica wyznania nie znosi natomiast obowiązków cywilnych. Przy ślubie konkordatowym nadal potrzebne jest zaświadczenie z USC.
Tłumacz przysięgły – kiedy jest konieczny?
Jeżeli obcokrajowiec nie potrafi swobodnie porozumieć się z kierownikiem USC, narzeczeni muszą zapewnić tłumacza przysięgłego. Dotyczy to wizyty, podczas której składane są oświadczenia, a także samej ceremonii cywilnej, jeśli urząd nie może potwierdzić, że uczestnik rozumie treść czynności.
W kościele obecność tłumacza jest potrzebna wtedy, gdy narzeczony nie rozumie języka ceremonii, pytań kapłana lub treści przysięgi. Nawet gdy przepisy parafialne dopuszczają tłumaczenie przez inną osobę, najlepiej wcześniej ustalić z proboszczem, czy wymagany będzie tłumacz przysięgły i w jakich momentach ma tłumaczyć. Organizacja tłumacza należy do narzeczonych, nie do USC ani parafii.
Co zrobić, gdy kraj obcokrajowca nie wydaje zaświadczenia?
Nie każde państwo wydaje dokument odpowiadający polskiemu zaświadczeniu o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa. W takiej sytuacji cudzoziemiec może złożyć wniosek do właściwego polskiego sądu o zwolnienie z obowiązku przedstawienia tego dokumentu.
Sąd ocenia, czy występują trudne do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu zaświadczenia, a następnie ustala, czy dana osoba może zawrzeć małżeństwo. Do USC trzeba przedstawić prawomocne postanowienie sądu. Ta procedura może potrwać, dlatego nie należy rozpoczynać jej tuż przed planowaną datą ślubu.
Najbezpieczniej najpierw zapytać USC o dokumenty wymagane od obywatela konkretnego państwa, a równolegle skontaktować się z proboszczem. Trzeba uwzględnić czas na uzyskanie aktu urodzenia i zaświadczenia o zdolności prawnej, apostille lub legalizację, tłumaczenia oraz ewentualne postępowanie sądowe. Dopiero po zebraniu informacji o dokumentach warto ustalić termin wizyty w USC, pamiętając, że wydane zaświadczenie zachowuje ważność przez 6 miesięcy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani konsultacji z kierownikiem USC, proboszczem lub właściwą kurią. Wymogi dotyczące dokumentów zagranicznych mogą zależeć od państwa ich wydania.
