Przysięga ślubna w Kościele katolickim to oficjalna deklaracja miłości, wierności i uczciwości małżeńskiej składana przed Bogiem, wspólnotą oraz świadkami. Narzeczeni przyrzekają także, że nie opuszczą się aż do śmierci. Wypowiadane słowa są niezmienne, a ich złożenie stanowi moment zawarcia sakramentu małżeństwa.
Oficjalny tekst przysięgi małżeńskiej
Kapłan prosi narzeczonych o podanie sobie prawych dłoni, a następnie każde z nich powtarza za nim odpowiednią formułę. Pan młody mówi:
„Ja, [imię], biorę Ciebie, [imię], za żonę i ślubuję Ci miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz że Cię nie opuszczę aż do śmierci. Tak mi dopomóż, Panie Boże Wszechmogący, w Trójcy Jedyny, i wszyscy Święci”.
Panna młoda wypowiada analogiczne słowa, używając formuły „za męża”. Tekst przysięgi kościelnej pochodzi z oficjalnego obrzędu sakramentu małżeństwa. Nie można dowolnie zmieniać jego treści ani zastępować go własnym tekstem podczas liturgii.
Co oznaczają słowa przysięgi?
Formuła jest krótka, ale obejmuje całe życie małżonków. Nie opisuje wyłącznie uczuć obecnych w dniu ślubu. Wyraża także decyzję o przyjęciu odpowiedzialności za drugą osobę i wspólne życie.
Najważniejsze pojęcia zawarte w przysiędze oznaczają:
- Miłość – nie tylko emocję, lecz także codzienną decyzję o trosce, szacunku, przebaczeniu i budowaniu więzi. W nauce Kościoła miłość małżeńska ma być wierna i gotowa rozwijać się mimo trudności.
- Wierność – wyłączność relacji oraz lojalność wobec współmałżonka. Obejmuje unikanie zdrady, szacunek dla godności drugiej osoby i ochronę wspólnej więzi.
- Uczciwość małżeńska – szczerość, odpowiedzialność i przejrzystość w codziennym życiu. Dotyczy także rozmowy o problemach, wspólnego podejmowania decyzji i niewykorzystywania zaufania.
- „Nie opuszczę aż do śmierci” – przyrzeczenie trwałości związku, obejmujące dobre i trudne okresy życia. Wskazuje na nierozerwalność ważnie zawartego małżeństwa sakramentalnego.
W katolickim rozumieniu małżeństwo nie jest wyłącznie umową między dwojgiem ludzi. Jest sakramentem, w którym Chrystus umacnia małżonków łaską potrzebną do przeżywania wspólnego życia. Z tego powodu Kościół naucza o jego nierozerwalności, czyli trwaniu małżeństwa aż do śmierci współmałżonka.
Jak przebiega przysięga przed ołtarzem?
Szczegóły liturgii mogą zależeć od tego, czy ślub odbywa się podczas Mszy świętej, czy poza nią. Sam moment składania przysięgi przebiega według określonej kolejności:
- Narzeczeni stają przed kapłanem i podają sobie prawe dłonie.
- Kapłan przewiązuje ich dłonie stułą, co symbolizuje zawierany związek i jedność małżonków.
- Najpierw jedna osoba, zwykle pan młody, a następnie druga, powtarza za kapłanem słowa przysięgi.
- Po wypowiedzeniu formuły kapłan potwierdza zawarcie małżeństwa słowami: „Co Bóg złączył, człowiek niech nie rozdziela. Małżeństwo przez was zawarte, ja powagą Kościoła potwierdzam i błogosławię w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen”.
Następnie odbywa się obrzęd pobłogosławienia i wymiany obrączek. Obrączki są znakiem miłości i wierności, ale to wypowiedziana zgoda małżeńska stanowi istotę zawarcia sakramentu.
W sakramencie małżeństwa to sami narzeczeni są szafarzami, ponieważ udzielają go sobie wzajemnie przez wyrażenie zgody i złożenie przysięgi. Kapłan nie zastępuje ich w tej czynności. Jest świadkiem urzędowym, przyjmuje zgodę w imieniu Kościoła, potwierdza zawarcie małżeństwa i udziela błogosławieństwa.
Przysięga kościelna a cywilna
Ślub kościelny i ślub cywilny mają odmienne znaczenie religijne oraz różnią się formułą wypowiadanych słów. Ślub konkordatowy łączy ceremonię kościelną ze skutkami cywilnymi, jeśli spełnione zostaną wymagania prawa państwowego.
| Cecha | Przysięga kościelna | Przysięga cywilna |
|---|---|---|
| Formuła | Obejmuje miłość, wierność, uczciwość małżeńską i trwanie aż do śmierci. | Dotyczy świadomego zawarcia małżeństwa oraz starania o jego zgodność, szczęście i trwałość. |
| Świadek ceremonii | Kapłan jest świadkiem urzędowym i potwierdza małżeństwo w imieniu Kościoła. | Oświadczenia przyjmuje kierownik Urzędu Stanu Cywilnego lub upoważniony urzędnik. |
| Charakter | Jest częścią zawarcia sakramentu i ma wymiar religijny. | Jest czynnością prawną prowadzącą do zawarcia małżeństwa cywilnego. |
Ślub humanistyczny jest inną formą ceremonii. Pozwala na przygotowanie indywidualnych słów, ale sam nie wywołuje w Polsce skutków prawnych ani nie zastępuje sakramentu małżeństwa.
Jak przygotować się do wypowiedzenia przysięgi?
Stres podczas ceremonii jest naturalny. Pomaga wcześniejsze spokojne przeczytanie tekstu i oswojenie się z kolejnością wypowiadanych zdań. Nie trzeba uczyć się formuły na pamięć, ponieważ kapłan podaje ją fragmentami do powtórzenia.
Przed ślubem warto:
- sprawdzić z księdzem, jak będzie wyglądał obrzęd w wybranej parafii,
- przećwiczyć wyraźne wypowiadanie imion i formuły „biorę Ciebie”,
- mówić powoli i patrzeć na osobę, której składa się przysięgę,
- zachować spokój w razie pomyłki, ponieważ kapłan może powtórzyć fragment tekstu.
Własne słowa można wykorzystać podczas osobistego przemówienia poza liturgią, jeśli zgodzi się na to organizator lub celebrans. Nie zastępują one jednak oficjalnej przysięgi kościelnej. W razie wątpliwości dotyczących przebiegu ceremonii albo ważności małżeństwa najlepiej porozmawiać z proboszczem przed ślubem.
Przysięga kościelna nie jest tylko uroczystą deklaracją uczuć. To zgoda małżonków, przez którą zawierają sakrament i przyjmują zobowiązanie do trwałej, wiernej oraz odpowiedzialnej wspólnoty życia.
