Przysięga małżeńska podczas ślubu kościelnego jest publicznym zobowiązaniem składanym przed Bogiem i wspólnotą. Narzeczeni obiecują sobie miłość, wierność, uczciwość małżeńską oraz wspólne trwanie aż do śmierci. Najpierw odpowiadają na pytania księdza, a następnie wypowiadają właściwą rotę, podając sobie prawe dłonie i przyjmując obrączki.
Pytania wstępne przed przysięgą
Pytania zadawane przez kapłana nie są jeszcze tekstem przysięgi. Mają potwierdzić dobrowolność decyzji oraz gotowość do przyjęcia podstawowych obowiązków małżeńskich. Na każde z nich narzeczeni odpowiadają: „Chcemy”.
Podczas liturgii padają następujące pytania:
- Czy chcecie dobrowolnie i bez żadnego przymusu zawrzeć związek małżeński?
- Czy chcecie wytrwać w tym związku w zdrowiu i chorobie, w dobrej i złej doli, aż do końca życia?
- Czy chcecie z miłością przyjąć i po katolicku wychować potomstwo, którym Bóg was obdarzy?
To krótkie pytania liturgiczne, inne niż rozmowa prowadzona wcześniej przy sporządzaniu protokołu przedślubnego. Po nich następuje modlitwa lub wezwanie Ducha Świętego, a następnie właściwa przysięga małżeńska.
Przebieg i tekst przysięgi kościelnej
Kapłan prosi narzeczonych o podanie sobie prawych dłoni. Zwykle wiąże je stułą, co symbolizuje jedność i nierozerwalność zawieranego małżeństwa. Najlepiej stanąć przodem do siebie, bokiem do gości. Wtedy wypowiadacie słowa bezpośrednio do współmałżonka, a nie do ołtarza czy zgromadzonych osób.
Przysięgę można powtarzać za księdzem zdanie po zdaniu albo wypowiedzieć ją z pamięci. Tekst jest ustalony w liturgii Kościoła katolickiego:
Ja, (imię), biorę Ciebie, (imię), za żonę i ślubuję Ci miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz że Cię nie opuszczę aż do śmierci.
Tak mi dopomóż, Panie Boże Wszechmogący, w Trójcy Jedyny, i wszyscy Święci.
Panna młoda wypowiada analogiczną formułę, zmieniając określenie „za żonę” na „za męża”. W praktyce ksiądz podaje kolejne fragmenty roty i może je powtórzyć, jeśli któreś z narzeczonych się zatnie. Po złożeniu przysięgi kapłan wypowiada formułę potwierdzenia:
Co Bóg złączył, człowiek niech nie rozdziela. Małżeństwo przez was zawarte ja powagą Kościoła katolickiego potwierdzam i błogosławię w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.
Dokładna kolejność elementów może nieznacznie zależeć od przebiegu konkretnej liturgii, ale zasadniczy schemat pozostaje taki sam: pytania wstępne, modlitwa, przysięga, potwierdzenie małżeństwa i wymiana obrączek.
Jak przebiega wymiana obrączek?
Obrączka jest znakiem miłości, wierności i przynależności małżonków. Po błogosławieństwie kapłan prosi parę o ich wzajemne nałożenie. Czynność odbywa się w następującej kolejności:
- Kapłan błogosławi obrączki i wskazuje moment ich nałożenia.
- Mąż bierze obrączkę i nakłada ją na palec żony, wypowiadając jej imię w odpowiedniej formie.
- Mąż mówi: „(imię żony), przyjmij tę obrączkę jako znak mojej miłości i wierności. W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego”.
- Żona powtarza tę samą czynność, zwracając się do męża jego imieniem.
Wypowiadane słowa są krótsze niż rota przysięgi, ale nadal odnoszą się do miłości i wierności. Obrączki nie zastępują przysięgi, tylko stanowią jej symboliczne dopełnienie.
Ślub kościelny a Urząd Stanu Cywilnego
Ślub kościelny ma charakter sakramentalny, natomiast ślub cywilny wywołuje skutki prawne na podstawie przepisów państwowych. W Polsce ślub konkordatowy łączy oba aspekty, ponieważ ceremonia odbywa się w kościele, a po przekazaniu dokumentów do Urzędu Stanu Cywilnego małżeństwo zostaje zarejestrowane także w porządku cywilnym.
| Cecha | Ślub kościelny | Ślub cywilny |
|---|---|---|
| Charakter | Sakrament zawierany przed Bogiem i wspólnotą Kościoła | Czynność prawna zawierana przed państwem |
| Tekst | Rota określona przez liturgię i prawo kanoniczne | Ustawowa formuła o prawach, obowiązkach i trwałości małżeństwa |
| Prowadzący | Kapłan | Kierownik USC lub upoważniony urzędnik |
| Obrączki | Towarzyszą im określone słowa i błogosławieństwo | Są zwykle nakładane po złożeniu oświadczeń, bez obowiązkowej dodatkowej formuły |
W przypadku ślubu konkordatowego parafia przekazuje dokumenty do USC w ustawowym terminie. Sama obecność w kościele nie oznacza automatycznie skutków cywilnych, jeśli ceremonia nie jest przeprowadzana w formie konkordatowej.
Stres i pomyłki podczas przysięgi
Nie trzeba uczyć się tekstu na pamięć. Najczęściej ksiądz wypowiada kolejne fragmenty, a narzeczeni je powtarzają. Jeśli chcecie mówić z pamięci, należy wcześniej uzgodnić to z kapłanem. W obu wariantach warto znać sens roty, ale nie traktować pojedynczego przejęzyczenia jak poważnego problemu.
Przed ceremonią pomagają proste działania:
- Przeczytajcie tekst kilka razy na głos, zwracając uwagę na imiona i formy „za żonę” oraz „za męża”.
- Ustalcie z księdzem, czy będziecie powtarzać słowa za nim, czy mówić z pamięci.
- Oddychajcie spokojnie i wypowiadajcie zdania wolniej niż w zwykłej rozmowie.
- Skupcie wzrok na sobie zamiast na gościach, fotografach i osobach stojących w ławkach.
- Jeśli zapomnicie fragmentu, zatrzymajcie się i poczekajcie na podpowiedź kapłana.
Wskazówka: patrzenie na siebie podczas przysięgi pomaga ograniczyć rozproszenie. Ksiądz pełni wtedy także funkcję suflera, dlatego nie musicie obawiać się, że chwilowa pustka w głowie przerwie ceremonię.
Własna przysięga i ślub jednostronny
W zwykłym ślubie kościelnym nie można zastąpić zatwierdzonej roty własnym tekstem. Jej treść wynika z liturgii i pozostaje związana z wymaganiami prawa kanonicznego. Osobiste słowa mogą pojawić się tylko wtedy, gdy kapłan wyrazi na to zgodę i zostaną wypowiedziane poza właściwą formułą przysięgi.
Inne zasady dotyczą ślubu jednostronnego, gdy jedna osoba jest katolikiem, a druga nie przyjmuje wiary katolickiej. Taka ceremonia wymaga uzyskania zgody biskupa diecezjalnego oraz wcześniejszego ustalenia szczegółów w kancelarii. Osoba niewierząca składa przyrzeczenie w zakresie uzgodnionym z Kościołem, bez religijnej końcowej formuły odwołującej się do Boga i wszystkich świętych.
Własna, całkowicie autorska przysięga jest możliwa przede wszystkim podczas ślubu humanistycznego lub symbolicznego. Taka ceremonia nie zastępuje jednak małżeństwa zawieranego w kościele ani w Urzędzie Stanu Cywilnego.
Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch momentów: najpierw odpowiadacie „Chcemy” na pytania kapłana, a dopiero potem składacie właściwą przysięgę. Nie musicie recytować jej bezbłędnie z pamięci – ksiądz poprowadzi was przez każde zdanie.
